Nazwisko Bosewitz (oraz jego wariant Posewitz) ma charakter toponimiczny – wywodzi się od nazwy miejscowości Bosewitz, będącej obecnie dzielnicą miasta Dohna w Saksonii. Wymienność pierwszej litery (B/P) wynika z historycznych procesów fonetycznych; w najstarszych dokumentach (np. z 1288 r.) osadę tę zapisano jako Pozewitz.

Mimo niemieckiej pisowni i współczesnego brzmienia, nazwa ta ma jednoznacznie słowiańskie (starołużyckie) korzenie. Poniżej znajduje się zestawienie analizy językoznawczej, obejmujące błędne interpretacje oraz zweryfikowane hipotezy.

1. Odrzucone etymologie

• Współczesna niemiecka (etymologia ludowa): Skojarzenie nazwy ze słowami böse Witz (zły żart) jest z naukowego punktu widzenia niepoprawne. Na terenach dawnego osadnictwa słowiańskiego w Niemczech przyrostek -witz nie pochodzi od słowa Witz, lecz stanowi zniemczoną formę końcówki patronimicznej lub dzierżawczej -wic / -wice (mechanizm ten widać m.in. w nazwie Kattowitz).

• Brzoza: Pochodzenie od słowa „brzoza” (prasł. *berza, łuż. brěza) jest wykluczone na gruncie fonetyki historycznej. Zniemczone nazwy toponimiczne wywodzące się od brzozy zawsze zachowują rdzenną literę „r” (np. Brosow, Briesnitz). Brak tej spółgłoski w rdzeniu Bose- eliminuje ten trop.

2. Uzasadnione etymologie słowiańskie

Obecnie w językoznawstwie funkcjonują dwa główne modele wyjaśniające rdzeń tej nazwy:

• Pochodzenie odimienne: Baza nazwy wywodzi się od średniowiecznego, słowiańskiego imienia Boż lub Boża (będącego hipokoristicum od imion złożonych typu Bogusław, Bożydar). Zrekonstruowana pierwotna forma to *Božovici, co oznaczało osadę należącą do rodu Boża.

• Pochodzenie botaniczne: Rdzeń nazwy wywodzi się od górnołużyckiego słowa bóz, oznaczającego dziki (czarny) bez, co tłumaczy nazwę jako „osadę wśród bzów”. Hipoteza ta była uznawana za wiodącą w XIX wieku. Potwierdza to m.in. krakowski dziennik „Głos Narodu” (nr 161 z 1896 r.), który powołując się na analizy toponimiczne publikowane w Leipziger Tageblatt, wprost klasyfikuje pochodzenie tej nazwy: „Bosewitz od boz (bez)”, wyraźnie odróżniając ją od nazw wywodzących się od brzozy (jak Brosow).